Op het Gezondheidszorg College staat het verhaal centraal

ROC Midden Nederland introduceert casusgedreven, modulair onderwijs


Het Gezondheidszorg College van ROC Midden Nederland startte dit schooljaar met casusgedreven onderwijs. Binnen deze aanpak hebben de studenten veel regie over hun eigen opleidingstraject. Zowel de studenten, de docenten als het werkveld vinden de nieuwe aanpak fantastisch.

Antwoord op de vraag naar zorgpersoneel

Het Gezondheidszorg College van ROC Midden Nederland bereidt studenten voor op een rol in de gezondheidszorg. Het Gezondheidszorg College biedt onder meer opleidingen verpleegkunde, verzorgende individuele gezondheidszorg, apothekersassistent en doktersassistent.

De afgelopen jaren werkte het Gezondheidszorg College aan een nieuwe vorm van maatwerkonderwijs die zorgt dat theorie en praktijk veel beter op elkaar aansluiten. Met deze nieuwe vorm van onderwijs biedt het Gezondheidszorg College een oplossing voor de groeiende vraag naar gekwalificeerd zorgpersoneel.

De storyline staat centraal

Op het Gezondheidszorg College van ROC Midden Nederland concentreert het onderwijs zich niet langer op afzonderlijke vakken, maar op beroepsthema’s. Zo’n thema wordt opgebouwd rondom een casus. Iedere casus bestaat uit meerdere korte verhalen die in nauwe samenwerking met het werkveld en professionele storytellers zijn opgesteld. Zo’n verhaal heeft een hoofdpersoon die bijvoorbeeld met een bepaalde kwaal aanklopt. In een periode van tien weken ontwikkelt de casus zich geleidelijk.

De casus bevat allemaal ingrediënten en gegevens waarmee de studenten aan de slag kunnen. De studenten bepalen zelf welke kennis en vaardigheden ze moeten verwerven om goed in te kunnen spelen op de vragen die de casus opwerpt. Hiervoor kunnen ze terecht bij inloopcolleges waarvoor ze zichzelf in kunnen roosteren. “Op deze manier maken we het onderwijs écht betekenisvol”, vertelt docent Mark Teunissen.

Deze nieuwe, flexibele onderwijsaanpak wordt geleidelijk ingevoerd. Dit schooljaar startte de eerste lichting eerstejaarsstudenten. “De studenten zijn vanaf dag één zelf aan zet”, zegt Kim Geurtjens, programmaleider Blended Learning. Vanaf het tweede jaar gaan de studenten het geleerde in praktijk brengen als ze school gaan combineren met stages. Onderwijs en praktijk vloeien dan naadloos in elkaar over.

“Deze aanpak is een belangrijke stap op weg naar een leven lang leren.”

Kim Geurtjens Projectleider Blended Learning, ROC Midden Nederland

“Ik heb onze studenten en docenten nog nooit zo trots gezien.”

Gerrit van Arkel Manager Externe Betrekkingen in de Gezondheidszorg, ROC Midden Nederland

Studenten merken dat ze iets te leren hebben

De casusgedreven, modulaire aanpak heeft veel impact. Hoe geef je zo’n geweldig complex project vorm? Als programmaleider was Kim Geurtjens vanaf de start bij het project betrokken. “We zijn begonnen met de FlexScan van CINOP. Daarmee breng je in beeld hoe flexibel je bent en hoe flexibel je kunt worden. De scan was niet alleen een 0-meting voor ons, maar fungeerde ook als gesprekstool die ons hielp om onze visie verder vorm te geven.” Uit de scan bleek dat het Gezondheidscollege op dat moment volledig ‘vast’ werkte. Het ambitieniveau was een scenario met verschillende leerpaden en behoorlijk wat flexibiliteit. “Volledig individueel onderwijs zou een stap te ver zijn”, aldus Geurtjens. “Dat paste niet bij onze doelgroepen.”

“Vervolgens zijn we bij studenten, docenten en in het werkveld op gaan halen hoe dat er dan uit zou kunnen zien”, vertelt Gerrit van Arkel. Als Manager Externe Betrekkingen in de Gezondheidszorg bij ROC Midden Nederland is hij nauw bij het project betrokken. “Zo kwamen we terecht bij de bouwstenen van het onderwijs: de beroepsthema’s. Dat zijn thema’s als complexe taken, het organiseren van zorg en klinisch redeneren. Deze thema’s sluiten een-op-een aan bij de kwalificatiedossiers. Studenten bepalen vervolgens zelf wie en wat ze nodig hebben om inhoud te geven aan die thema’s. De verhalen leggen de verbinding. Omdat we met storytelling werken, voelen de studenten een enorme urgentie. Ze merken dat ze écht iets te leren hebben.”

Nieuwe werkwijze vergde een zorgvuldige aanpak

Voor de invoering van het modulaire, casusgedreven werken heeft het Gezondheidszorg College van ROC Midden Nederland de tijd genomen. Alle stappen zijn weloverwogen genomen. De ondersteunende diensten uitten in het begin wel wat zorgen over de haalbaarheid van de nieuwe aanpak. Door vanaf de start samen met de diensten op te trekken, ontstond er een prettige samenwerking waaruit de juiste oplossingen voortkwamen. Van Arkel: “Het krijgen van voldoende draagvlak is altijd de uitdaging bij dit soort projecten. Als je iets nieuws start, is de verleiding groot om terug te gaan naar de oude situatie en je oude manier van werken.

Daarom werkten wij met een stuurgroep, een projectgroep en werkgroepen. We zorgden voortdurend voor overleg en verbinding tussen die groepen.” Ook nu de nieuwe manier van werken ‘live’ is, blijft het projectteam nadrukkelijk aanwezig. Teunissen: “We blijven ondersteunen en zijn de hele week zichtbaar aanwezig, bijvoorbeeld tijdens de dagstart. In het begin ging het tijdens de dagstart over van alles en nog wat. Nu merken we dat het vooral over de inhoud gaat.”

De nieuwe aanpak stelt heel specifieke eisen aan docenten. Mark Teunissen: “De primaire rol van de docent verandert van overwegend kennisoverdracht naar meer coachen en begeleiden in het leerproces. Daarnaast moeten docenten hun eigen lessen kunnen overstijgen en breed samenwerken met collega's. Een docent moet namelijk in grote lijnen weten wat er gebeurt in het overkoepelende beroepsthema en in alle ondersteunende colleges om hier in de eigen lessen op aan te kunnen sluiten.” Volgens Teunissen vraagt dat om veel informatie- en samenwerkingsvaardigheden. Teunissen: “Daarbij zoeken ze houvast in de beschikbare systemen voor snel overzicht en snelle communicatie. Dit is nog een zoektocht. Wij hopen dat Eduarte daar nog meer een rol in gaat spelen.”

“Het krijgen van voldoende draagvlak is altijd de uitdaging bij dit soort projecten.”

Praktische uitdagingen

Ook vanuit praktisch oogpunt was de overstap van ‘reguliere’ lessen naar de flexibele, casusgedreven aanpak best een uitdaging. “Onderwijs op maat betekent dat alle betrokkenen zicht moeten hebben op alle mogelijkheden in het leerpad, de lesweek en de lesdag”, vertelt Kim Geurtjens. “Dit stelde ons voor een uitdaging. Want hoe kan je studenten steeds keuzemogelijkheden bieden en toch tijdig de juiste docenten, lokalen en middelen organiseren?”

Om deze flexibiliteit mogelijk te maken, koos het Gezondheidszorg College voor clusters van groepen die exact hetzelfde rooster volgen. Geurtjens: “Dit maakt het mogelijk om op de collegedagen keuzes aan te bieden: vier groepen in een cluster met hetzelfde rooster maakt vier parallel geroosterde keuzes mogelijk. Helaas zijn de opties een stuk beperkter wanneer een specifiek traject maar uit één groep bestaat, zoals een verkort BBL-traject. Daarom hopen we dat een student straks in Eduarte niet alleen kan kiezen uit de mogelijkheden voor zijn of haar traject, maar uit die van alle leerjaren en trajecten.”

De eerste stap naar een leven lang leren

De casusgedreven, modulaire aanpak die het Gezondheidszorg College dit schooljaar introduceerde, werkt. “Ik heb onze studenten en docenten nog nooit zo trots gezien”, stelt Gerrit van Arkel. “Onze mensen zijn weer oprecht trots op hun werk.” De studenten vinden de nieuwe aanpak ook fantastisch. Mark Teunissen: “Wat ik vaak terug hoor van leerlingen is dat ze nu veel beter begrijpen waarom ze bepaalde dingen moeten leren.” Kim Geurtjens kent verschillende ouderejaars die heel graag volgens de modulaire, casusgedreven methodiek les hadden gekregen. Een aantal tweedejaars bij wie de nieuwe aanpak beter past, is daadwerkelijk opnieuw begonnen. Geurtjens: “We merken dat onze studenten het prettig vinden om naar school te gaan, hun studievoortgang in Eduarte bij te houden en bewust te werken aan hun ontwikkeling. Deze aanpak is een belangrijke stap op weg naar een leven lang leren. Later is het voor deze studenten bijna vanzelfsprekend om zich bij te scholen. Ze werken immers al vanaf hun eerste dag op deze manier.”

Dit artikel hoort bij de serie onderwijslogistiek. Lees ook deze artikelen.