Niek Wijers - Manager Bedrijfsvoering

NSG Groenewoud uit Nijmegen werkt anderhalf jaar met een keuzerooster en sinds de start van dit schooljaar met de koppeling van Magister en Zermelo. “We spelen hiermee in op de leerbehoeften van onze 1.600 leerlingen en zorgen ervoor dat ze hun tijd effectief kunnen benutten”, aldus manager Bedrijfsvoering Niek Wijers. “Het past in onze onderwijsvisie om leerlingen eigen regie te geven.” Voor scholen die ook een keuzerooster willen invoeren, heeft NSG Groenewoud als pilotschool het soms hobbelige pad van de implementatie al wat geëffend.

Waarom een keuzerooster?

“In onze onderwijsvisie staat dat we de regie bij de leerlingen willen leggen om ze zo goed mogelijk voor te bereiden op het vervolgonderwijs, waarin eigenaarschap van hen wordt verwacht”, vertelt Niek. “Bovendien willen we tegemoetkomen aan de verschillende leerbehoeften. Wie het al snel snapt, heeft voldoende aan de reguliere les. Wie het lastig vindt, kan extra les krijgen. Met een keuzerooster kunnen we die differentiatie bieden. Daarnaast staan we als school voor aandacht en begeleiding, dat hebben we nu deels ondergebracht in de keuze-uren. We presenteren ons nu naar buiten toe met ons cultuur- en bètaprofiel én met ons keuzerooster. Dat levert ons veel positieve reacties op van leerlingen, ouders en collega-scholen.”

Hoe ziet het rooster eruit?

“Voorheen werkten we met een vast rooster van 8 keer 50 minuten”, vertelt applicatiebeheer en roostermaker Benjamin de Kam. “We hadden veel enkele uren en soms een blokuur. Ons nieuwe rooster bestaat uit 9 keer 40 minuten. Het tweede en derde uur, vierde en vijfde uur, en zesde en zevende uur zijn blokuren van 80 minuten. Het eerste, achtste en negende uur zijn keuze-uren zijn van 40 minuten. Daarnaast proberen we zoveel mogelijk keuze-uren in te passen in de tussenuren. Met deze indeling ontstaat ook meer rust op de dag. Door de blokuren zijn er minder wisselingen en de tussenuren kunnen worden opgevuld met keuze-uren.”

Wat wordt aangeboden in de keuze-uren?

Roostermaker Marco van Leent: “De leerlingen kiezen vijf keuze-uren voor elke week. De meeste keuze-uren zijn vakuren, waarin stof wordt herhaald en leerlingen vragen kunnen stellen. Ook zijn er keuze-uren met verdieping voor leerlingen die een onderwerp interessant vinden. Daarnaast zijn projecten en het bijbrengen van bepaalde vaardigheden ondergebracht in een keuze-uur. Tot slot zijn er keuze-uren voor huiswerk- en mentorbegeleiding. In die laatste uren worden leerlingen ook begeleid bij het maken van keuzes in het rooster.”

"Na anderhalf jaar kunnen we zeggen dat leerlingen positief zijn, ze hebben een compacter rooster met minder tussenuren en kunnen meer leren naar behoefte."

Hoe zijn de ervaringen?

Niek: “Na anderhalf jaar kunnen we zeggen dat leerlingen positief zijn, ze hebben een compacter rooster met minder tussenuren en kunnen meer leren naar behoefte. Ook docenten zijn positief over de onderwijskundige vooruitgang en kunnen ermee uit de voeten. Hoewel hun tevredenheid wel samenhangt met de plek die ze in het rooster krijgen. En we kunnen minder goed voldoen aan wensen voor vrije dagdelen, omdat de keuze-uren aan de randen van de dag zitten. Soms komt er maar een kleine groep leerlingen naar een keuze-uur, dan kun je denken dat het uur minder rendabel is, maar die paar leerlingen krijgen wel de volle aandacht. Het mooie is dat we de keuzes van de leerlingen precies kunnen monitoren en alles kunnen bijstellen. Dat is een continu proces.” Marco: “Voor ons als roostermakers is het werk niet anders geworden, maar er gaat wel veel meer tijd inzitten. Ook voor de verzuimmedewerker is het meer werk om te controleren of leerlingen zich hebben ingeschreven en ook echt verschenen zijn. En we zien dat er meer druk is ontstaan op de lokalen, omdat we van het tweede tot en met het zevende uur reguliere lessen én keuze-uren aanbieden. Dat is wel iets om rekening mee te houden.”

Benjamin de Kam - Applicatiebeheerder en Roostermaker

"Leerlingen moeten een week van tevoren hun keuze-uren invoeren en mogen dit in de loop van de week nog bijstellen. Sinds we de koppeling hebben, kan dit tot een kwartier voor aanvang van de les. Zo kan een leerling die de stof ’s morgens in de les niet snapt zich nog inschrijven voor het keuze-uur met extra uitleg van die middag."

Kiezen leerlingen ook echt?

Niek: “Sommige leerlingen zijn gemakkelijk en stellen hun keuze uit of kiezen alleen uren op het huiswerkplein. Maar ten opzichte van vorig jaar zien we wel dat leerlingen steeds bewuster gaan kiezen voor wat ze nodig hebben. Daar helpen we ze ook bij. In het Coachingdashboard van Magister kunnen mentoren in een oogopslag zien welke keuzes leerlingen hebben gemaakt en hoe deze zich verhouden tot hun resultaten. De mentoren gaan hierover in gesprek met leerlingen en nemen dit mee in de oudergesprekken. Wat heb je gekozen en waarom? Was het de juiste keuze? Voor brugklassers hebben we een vast keuze-uur, waarin ze leren leren en leren kiezen. Zo helpen we ze meteen goed op weg.”

Marco: “Ook voor de verzuimmedewerkers scheelt dit werk. Zij kregen nog wel eens briefjes van docenten dat een bepaalde leerling er wel was hoewel het niet in Magister stond. Dat moesten ze dan handmatig invoeren. Met 1.600 leerlingen moet je daar niet aan denken. De koppeling biedt dus voordeel in tijd, flexibiliteit en gebruiksgemak.”

Wat brengt de koppeling tussen Magister en Zermelo?

Benjamin: “We zijn heel blij met deze koppeling. Alles van Zermelo staat nu meteen in Magister. Vorig jaar moesten we gegevens twee keer importeren, één keer van CUP naar Zermelo en daarna nog van Zermelo naar Magister. Nu zetten we alles klaar in Zermelo en gaat het automatisch over naar Magister, je hebt er bijna geen omkijken meer naar. De koppeling biedt ook veel meer flexibiliteit voor het keuzerooster. Leerlingen moeten een week van tevoren hun keuze-uren invoeren en mogen dit in de loop van de week nog bijstellen. Sinds we de koppeling hebben, kan dit tot een kwartier voor aanvang van de les. Zo kan een leerling die de stof ’s morgens in de les niet snapt zich nog inschrijven voor het keuze-uur met extra uitleg van die middag. Deze wijziging staat meteen in Magister, waardoor docenten altijd de actuele situatie hebben voor de afwezigheidsregistratie. Ze zijn geen tijd meer kwijt aan discussies met leerlingen die zeggen dat hun veranderde keuze nog niet in Magister staat en kunnen gelijk met de les beginnen. Ook voor ouders is het trouwens prettig dat de aanwezigheid altijd een actueel en kloppend beeld geeft in Magister.

Wat zijn jullie ervaringen met de implementatie?

Niek: “Het is een lang traject met bergen en dalen. Voor zowel Magister als Zermelo hebben we als pilotscholen het pad verkend. Ik kan niet zeggen dat we echt verkeerde afslagen hebben genomen. Wel hebben we de rotonde soms twee keer genomen om de juiste afslag te vinden. Het is een kwestie van steeds monitoren, communiceren en bijstellen. De invoering van een keuzerooster is een uitdaging op IT-gebied, maar het is ook steeds de vraag wat je als school belangrijk vindt en waarvoor je het doet. Welke regels hanteren we? Wat vinden we wel en niet goed?”


Benjamin: “Af en toe was het echt frustrerend. Hadden wij het hele systeem ingeregeld, maakten leerlingen geen keuze. Op een gegeven moment zagen we het patroon dat elke week 100 leerlingen niet hadden gekozen. Met 1.600 leerlingen is dat 1 op de 16. Dat lijkt veel, maar omgerekend betekent het dat 1 leerling 2 keer per jaar niet heeft gekozen. Dan valt het wel weer mee.” Niek: “De vraag is dan wel: wat doe je met leerlingen die niet kiezen? Verbind je daar consequenties aan? Wij hebben gekozen voor een protocol waaraan leerlingen zich moeten houden. Ze krijgen een bepaalde tijd om hun keuze te maken en daarna veren we niet meer mee. Dit loopt goed en leidt tot een stuk minder frustratie bij de roostermakers. Ook zijn we leerlingen steeds beter gaan begeleiden bij het maken van de keuzes.”

Was het de moeite waard?

“Absoluut”, zegt Niek, “Het keuzerooster biedt enorm veel flexibiliteit. Je kunt het helemaal op je eigen manier inrichten en optimaal laten aansluiten bij je onderwijsvisie. Er is heel veel mogelijk en de vraag is vooral: wat wil je? We zijn daarin al een eind op weg, maar tegelijkertijd nog lang niet klaar.”

Tips

  1. Neem ruimschoots de tijd om het keuzerooster op te zetten, want het kost meer tijd dan je denkt.
  2. Stel van tevoren kaders vanuit de roosterkamer. Wil je optimale keuzevrijheid of breng je beperkingen aan?
  3. Vraag jezelf steeds af: wat willen we ermee bereiken? Waar doen we het voor?
  4. Communiceer, monitor en pas aan. Kijk steeds wat goed gaat en wat niet, stel op basis daarvan bij.

Meer informatie over roosteren anno 2020? Lees hier meer informatie over de nieuwe dynamische roosterkoppeling in Magister.